Actueel
11-11-2021

Coronavirus vraag en antwoord

Hier vind je antwoord op de meest gestelde vragen rondom het coronavirus en IBD. Crohn & Colitis NL staat in nauw contact met de commissie IBD van de Nederlandse Vereniging van Maag-, Darm-, Leverartsen (NVMDL) voor de meest actuele informatie. Daarnaast zijn de maatregelen en adviezen van het RIVM leidend.

Publicatiedatum 11 november 2021

Update mede op basis van de laatste inzichten en de nieuwe overheidsmaatregelen

Vraag en antwoord

Corona-vaccinatie en IBD

Wanneer krijg ik een derde coronavaccinatie/boosterprik?

Op 2 november 2021 heeft de overheid bekend gemaakt dat alle mensen van 80 jaar een ouder vanaf december 2021 een boosterprik kunnen halen. En vanaf januari 2022 alle mensen tussen de 60 en 80 jaar een derde prik krijgen, waarbij de oudsten eerst.

In vervolg hierop hebben Patiëntenfederatie Nederland en Ieder(in), samen met andere patiëntenorganisaties (waaronder Crohn & Colitis NL), besloten om te proberen de overheid/politiek te bewegen om, net als bij de eerste vaccinatieronde, mensen die in aanmerking komen voor het griepvaccin (waaronder mensen met IBD die afweer-onderdrukkende medicatie gebruiken), eerder in aanmerking te laten komen voor een derde vaccinatie/booster.

Op 11 november hebben Patiëntenfederatie Nederland en Ieder(in) een brandbrief gestuurd naar de Tweede Kamer. Daarin stellen zij het volgende:
Mensen met een kwetsbare gezondheid moeten voorrang krijgen bij de derde prikronde, de boosterprik. Want zoals de plannen nu zijn vallen veel mensen met een chronische aandoening of beperking buiten de boot en moeten zij wachten totdat ook gezonde 60-minners een prik krijgen. Dat is vermoedelijk pas begin volgend jaar. En dat is te laat.

Jongere mensen met een kwetsbare gezondheid lijken weer vergeten te worden, net als bij voorgaande vaccinatierondes. “Laat deze mensen niet opnieuw in de kou staan en geef mensen uit de griepprik-plus-groep voorrang”, is de oproep van de briefschrijvers aan de Kamerleden.

Is het coronavaccin minder werkzaam bij mensen die afweer-onderdrukkende medicatie gebruiken vanwege hun IBD?

Uit onderzoek naar de werking van de coronavaccinaties bij vaak gebruikte afweer-onderdrukkende medicijnen blijkt dat mensen die afweer-onderdrukkende medicatie gebruiken en gevaccineerd zijn tegen corona, meestal even goed beschermd zijn tegen (ernstige) corona als ieder ander. In zeer bijzondere gevallen is dat anders, zoals mensen die bepaalde vormen van kanker hebben, voor mensen die een transplantatie hebben ondergaan of bij heel bijzondere medicatie zoals ozanimod, fingolimod of rituximab, dat vooralsnog niet bij IBD-patiënten wordt gebruikt. Dat is dus goed nieuws.

Momenteel wordt onderzocht of het zinvol is om een derde coronavaccinatie toe te dienen aan mensen die zo’n zes maanden geleden hun eerste succesvolle vaccinaties hebben gehad. Dat is bedoeld als een opfrisbeurt voor het vaccin, om eventueel langer en krachtiger effectief te blijven. Zodra hier meer bekend over is melden wij dit op onze website. Meer lezen.

De Gezondheidsraad heeft op 14 september bekend gemaakt dat mensen met ernstige afweerstoornissen vanaf oktober in aanmerking komen voor een derde vaccinatie. Mensen met IBD vallen niet onder deze groep.

In de media en op deze website bleek uit eerdere berichten dat mensen met afweer-onderdrukkende medicatie juist minder antistoffen aanmaakten en dus minder goed waren beschermd. Hoe kan dat?

Wij betreuren deze onduidelijkheid. In de berichtgeving in diverse landelijke media was ten onrechte gecommuniceerd dat de aanmaak van minder tot geen antistoffen na vaccinatie gold voor mensen met afweer-onderdrukkende medicatie. Helaas werden niet de specifieke medicijnen genoemd waarbij dit inderdaad het geval is (ozanimod, fingolimod of rituximab). Dat de berichtgeving hierover voor onduidelijkheid zorgde, is begrijpelijk.

Wat moet ik doen als ik een grieperig gevoel of koorts ervaar van mijn coronavaccin?

Na een vaccin kunnen er bijwerkingen optreden van een grieperig gevoel en koorts. Dit is normaal en zal vaak binnen 24 uur tot 3 dagen verbeteren. Je hoeft dus geen contact te zoeken met je behandelend arts bij een grieperig gevoel en koorts.

Ervaar je andere klachten na jouw coronavaccin?

Ervaar je andere klachten (na 3 dagen), meld dit bij ons Meldpunt Medicijngebruik en bij het speciale meldpunt van Lareb voor bijwerkingen van het coronavaccin.

Corona-vaccinatie, hoe werkt het?

Momenteel zijn het corona-vaccin van Pfizer, Moderna, AstraZeneca en Janssen beschikbaar in Nederland. Van Pfizer, Moderna en AstraZeneca heb je 2 injecties nodig om voldoende bescherming op te bouwen tegen het coronavirus, en van Janssen 1 injectie. Deze vaccinaties zijn geen ‘levende vaccinaties’. Dit betekent dat er geen levend virus wordt ingespoten, maar een stukje mRNA (Pfizer en Moderna) of eiwit (AstraZeneca en Janssen). Dit stukje mRNA/eiwit is als het ware een instructie aan je eigen cellen om een bepaald stukje viruseiwit aan te maken. Dit viruseiwit zorgt er vervolgens voor dat je lichaam specifieke antistoffen aanmaakt. Wanneer je besmet raakt met het coronavirus, herkent je lichaam het virus via deze antistoffen. Op deze manier kan het immuunsysteem bij een besmetting dus snel reageren en het virus opruimen.

Zijn alle vaccins geschikt voor mensen met IBD?

Alle vaccins kunnen toegediend worden aan mensen met IBD. Op 8 april 2021 is besloten om voorlopig alleen mensen vanaf 60 jaar te vaccineren met AstraZeneca.
Er worden diverse percentages van effectiviteit benoemd. Deze effectiviteit is een weerspiegeling van de in het bloed gemeten reactie van het immuunsysteem en niet het effect dat je in de praktijk kunt verwachten.
Van alle vaccinaties is aangetoond dat ze beschermen tegen een ernstig beloop van een corona-infectie. Met nadruk wordt daarom geadviseerd om de vaccinatie te nemen die je krijgt aangeboden, ongeacht van welke fabrikant. Uiteindelijk geeft een vaccinatie je toch de beste bescherming.

N.B. Deze informatie is gebaseerd op informatie van het RIVM, dat zijn informatie weer baseert op studies van Pfizer, Moderna, AstraZeneca en Janssen. De resultaten van deze studies zijn aangeleverd bij het Europees Geneesmiddelen Bureau (EMA) voor de registratie van de vaccinaties. Uit deze studies (die openbaar zijn) blijkt dat zowel mensen met een auto-immuunziekten als oudere mensen, deel uitmaakten van de studie.

Welk vaccin krijg ik als ik IBD heb?

  • Mensen van 18-60 jaar met een medische indicatie, die ieder jaar een uitnodiging voor een griepprik krijgen, krijgen het Pfizer- of Moderna-vaccin.
  • De groep 60-64 jaar krijgt het AstraZeneca-vaccin.
  • Mensen van 65 jaar en hoger krijgen nu het Pfizer- of Moderna-vaccin.

Wij herhalen nogmaals dat van alle vaccinaties is aangetoond dat ze beschermen tegen een ernstig beloop van een corona-infectie. Met nadruk wordt daarom geadviseerd om de vaccinatie te nemen die je krijgt aangeboden, ongeacht van welke fabrikant. Uiteindelijk geeft een vaccinatie je toch de beste bescherming.

Kan ik het coronavaccin gebruiken in combinatie met afweer-onderdrukkende IBD-medicatie?

De coronavaccins (Pfizer, Moderna, AstraZeneca en Janssen) zijn geen ‘levende vaccins’ en ook geen ‘verzwakt levende’ vaccins . Deze kunnen, net als de jaarlijkse griepvaccinatie, worden gebruikt samen met afweer-onderdrukkende IBD-medicatie.

Moet je afweer-onderdrukkende medicatie afbouwen als je het vaccin wilt nemen?

Blijf je medicatie gewoon gebruiken zoals je gewend bent. Afbouwen is niet nodig.

Moet je bij het krijgen van het vaccin rekening houden met het moment waarop je IBD-medicatie krijgt (bijvoorbeeld een anti-TNF infuus)?

Het vaccin kan op elk moment worden toegediend. Er hoeft geen rekening te worden gehouden met het moment van de inname van de IBD-medicatie.

Moet je bij het krijgen van het vaccin rekening houden met het moment waarop je een andere vaccinatie (bijvoorbeeld voor hepatitis) hebt gehad?

Het coronavaccin wordt in principe niet tegelijk met een ander vaccin toegediend. Er wordt geadviseerd om minimaal 7 dagen tussen beide vaccinaties aan te houden, zodat duidelijk wordt of eventuele klachten/bijwerkingen van het coronavaccin kunnen zijn.

Heb ik een grotere kans op het krijgen van bijwerkingen van het vaccin?

Er zijn bij mensen met IBD tot nu toe niet vaker bijwerkingen opgetreden dan bij andere mensen. Er zijn wel bijwerkingen bekend zoals moeheid, hoofdpijn en griepachtige verschijnselen. Deze klachten treden niet bij iedereen op. Ze duren vaak 1 tot 3 dagen. Ook al ben je vatbaar voor infecties, het advies blijft of is juist dan: laat je vaccineren.
Allergische reacties zijn zeer zeldzaam. Vermoedelijk zijn deze reacties eerder een reactie op de dragerstoffen (vloeistof waar men de werkzame stof in doet) dan op het werkzame deel van het vaccin.

Brandbrief en manifest

  • Op 31 maart 2021 is een brandbrief namens patiënten-, cliënten-, en ouderenorganisaties (waaronder Crohn & Colitis NL) naar minister De Jonge van VWS gestuurd. Daarin wordt opgeroepen mensen van 18-60 jaar met een medisch risico, uiterlijk begin mei te vaccineren, dus vóór gezonde mensen onder de 60 jaar. Want nog altijd zijn mensen met een medisch risico niet aan de beurt voor hun coronavaccinatie.
  • Crohn & Colitis NL heeft vorig jaar samen met andere patiëntenverenigingen een manifest ondertekend waarin de overheid wordt gevraagd om alle mensen met een chronische ziekte (medische indicatie) voorrang te geven bij het vaccineren.

Wij updaten onze informatie over het vaccinatiebeleid, zodra er meer bekend is.

Waar vind ik meer informatie over het vaccineren?

  1. Je kunt contact opnemen met jouw lokale GGD of het landelijke nummer voor medische informatie van de GGD: 088 – 7674 080
  2. Houd de website van het RIVM met vragen en antwoorden over het vaccineren, en de Rijksoverheid in de gaten.

Disclaimer:

De coronavaccins zijn bedoeld om iedereen, dus ook mensen met IBD, te beschermen tegen het coronavirus. Iedereen is vrij om te beslissen of hij of zij een vaccinatie neemt. Uit de beschikbare informatie blijkt dat er geen enkele reden is om te verwachten dat er bij mensen met IBD een ongunstige reactie kan optreden na het toegediend krijgen van een coronavaccinatie. De adviezen zijn afgestemd met MDL-artsen van de Commissie IBD van de Nederlandse Vereniging Maag, Darm, Leverartsen.

Corona en IBD

Kan een corona-infectie een opvlamming van de Crohn of colitis ulcerosa veroorzaken?

Het coronavirus infecteert ook het slijmvlies van maag en darmen en kan maagdarmklachten geven zoals slechte eetlust, verlies van smaak, misselijkheid/braken (4%) en diarree (10-30%). Ook zijn er berichten dat een corona-infectie mogelijk een darmontsteking kan doen opvlammen. Neem dan altijd contact op met je behandelend arts of verpleegkundige.

Corona en IBD-medicatie

Hebben patiënten die weerstand-onderdrukkende medicatie gebruiken een verhoogd risico om corona te krijgen?

Mensen die weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruiken hebben in het algemeen een iets hoger risico op infecties en zijn daarmee kwetsbaarder. Het voorkomen van een besmetting is daarom de eerste prioriteit (zie de maatregelen die hieronder worden genoemd). Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat IBD-patiënten met weerstand-onderdrukkende  medicijnen een extra verhoogd risico hebben op het krijgen van een corona-infectie.

Moeten patiënten hun weerstand-onderdrukkende medicijnen stoppen?

Nee, de meeste medicijnen blijven zo lang in het lichaam dat het niet zinvol is om deze te stoppen of uit te stellen als je geen klachten hebt. En met het doorgaan van medicatie voorkom je een opvlamming en daarmee vermijd je ziekenhuisbezoeken of zelfs een ziekenhuisopname.

Voor een overzicht en advies per medicatiesoort, zie hieronder het lijstje met medicijnen.

Voor mensen die ontstekingsremmende (weerstand-onderdrukkende) medicatie of mesalazines gebruiken geldt het volgende advies:

  • Prednis(ol)on: overleg met jouw behandelend arts welk prednison-schema voor jou het meest passend is.
  • Beclomethason of budesonide (Entocort®, Budenofalk®, Cortiment®): doorgaan met gebruik
  • Infliximab (Remicade®, Remsima®, Inflectra® Flixabie®, Zessly®), adalimumab (Humira®, Amgevita®,Hulio®,Hymrimoz®,Idacio®,Imraldi®), golimumab (Simponi®): doorgaan met gebruik
  • Ustekinumab (Stelara®): doorgaan met gebruik
  • Vedolizumab (Entyvio®): doorgaan met gebruik
  • Azathioprine (Imuran®), mercaptopurine (Puri-Nethol®), tioguanine (Thiosix®): doorgaan met gebruik
  • Methotrexaat: doorgaan met gebruik
  • Tofacitinib (Xeljanz®): doorgaan met gebruik
  • Mesalazine-preparaten (geen afweer-onderdrukkend medicijn): doorgaan met gebruik

Om griepverschijnselen en koorts te onderdrukken, is het advies paracetamol te gebruiken in plaats van NSAID (ibuprofen, diclofenac, naproxen etc).

Als je weerstand-onderdrukkende medicatie zelf per spuit toedient, en je hebt een temperatuurverhoging (meer dan 38 graden), dan is het advies om de volgende injectie uit te stellen totdat je hebt overlegd met jouw behandelend (verpleegkundig) specialist.

Wat moet ik doen als ik weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruik en het coronavirus bij mij is vastgesteld?

Mocht je positief zijn getest op corona dan wordt in overleg met jouw arts gekeken of je kunt doorgaan met het gebruik van je medicijnen of dat je het gebruik (tijdelijk) moet stoppen. Dit is mede afhankelijk van het soort medicijn en het beloop van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Wat moeten mensen met (weerstand-onderdrukkende medicijnen) doen als iemand in hun directe omgeving besmet blijkt met corona?

Volg de algemene en specifieke maatregelen om besmetting te voorkomen (zie hierboven). Laat je testen en neem contact op met je huisarts als je klachten krijgt die mogelijk wijzen op het coronavirus.

Verloopt een corona infectie bij mij erger als ik weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruik?

Uit onderzoek onder 1453 mensen met IBD blijkt dat mensen met Crohn of colitis geen groter risico lopen op een ernstiger beloop bij een corona-infectie. Meer lezen.

Wat moet ik doen als corona bij mij is vastgesteld of als er een vermoeden van corona is en ik toch een opvlamming krijg?

Neem dan altijd contact op met je behandelend specialist of verpleegkundige. Bepaalde medicijnen voor een opvlamming kunnen dan nog altijd veilig worden gegeven. Het is belangrijk dat de darmontsteking weer rustig wordt.

Ziekenhuis

Moeten patiënten met een rustige ziekte het advies krijgen om niet naar het ziekenhuis te komen?

Hier is geen eenduidig advies over te geven. Check hiervoor de website van je ziekenhuis. Veel ziekenhuizen nemen al contact op om poli-afspraken om te zeten naar een belafspraak of een afspraak op een later moment. Ziekenhuizen doen hun uiterste best je zo goed mogelijk te helpen ook in deze lastige tijd en proberen infusen met medicijnen zoals infliximab en vedolizumab zoveel mogelijk door te laten gaan.

Moet ik mijn afspraak in verband met een chirurgische behandeling door laten gaan?

Ziekenhuizen vinden het belangrijk dat noodzakelijke chirurgische behandelingen voor mensen met IBD zoveel mogelijk doorgaan. Neem hierover contact op met je behandelend team.

Corona, IBD en werk

Kan ik gewoon naar mijn werk gaan?

Volg het advies van de Rijksoverheid op: blijf zoveel mogelijk thuis en werk thuis als het kan. Heb je last van verkoudheid en/of koorts? Blijf dan thuis. IBD-patiënten die weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruiken moeten situaties vermijden waarbij er een verhoogde kans is op blootstelling aan het virus (volg de richtlijnen het RIVM). Kortom, werk thuis als dat mogelijk is of overleg met je werkgever/bedrijfsarts hoe je je werk veilig kunt inrichten of over passend werk in een veilige omgeving. Heb je een vitaal beroep waarbij thuiswerken niet mogelijk is, dan is het advies eveneens: overleg met je werkgever/bedrijfsarts hoe je je werk veilig kunt inrichten of over passend werk in een veilige omgeving.

Overige vragen

Mocht je na het lezen van de bovenstaande tekst nog verdere vragen hebben die op jouw persoonlijke situatie van toepassing zijn, vragen wij je deze te bespreken met je eigen MDL-arts of MDL-verpleegkundige en zo nodig ook met je werkgever.
Verder willen wij je verwijzen naar de website van het RIVM waar je veel informatie kunt vinden. Je kunt ook bellen naar het RIVM met vragen over het coronavirus: 030 – 274 9111 (8.00 – 20.00 uur).
Deze informatie is opgesteld op basis van de actuele inzichten en kan aangepast worden op basis van de ontwikkelingen rondom het coronavirus.

Meer informatie

Disclaimer

Crohn & Colitis NL besteedt samen met experts vanuit de NVMDL de grootst mogelijke zorg  aan de inhoud van de bovenstaande tekst. Desondanks accepteert Crohn & Colitis NL geen aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden in dit document, voor enigerlei schade of voor andersoortige gevolgen die voortvloeien uit of samenhangen met het gebruik van dit document.

Delen op social media:

Ontvang de nieuwsbrief

Maandelijkse nieuwsbrief
Wil jij ook op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen rondom Crohn, colitis of short bowel? Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief.