Actueel
21-01-2021

Coronavirus vraag en antwoord

Hier vind je antwoord op de meest gestelde vragen rondom het coronavirus en IBD. Crohn & Colitis NL staat in nauw contact met de commissie IBD van de Nederlandse Vereniging van Maag-, Darm-, Leverartsen (NVMDL) voor de meest actuele informatie. Daarnaast zijn de maatregelen en adviezen van het RIVM leidend.

Publicatiedatum 21 januari 2021

Update mede op basis van de laatste inzichten en de nieuwe overheidsmaatregelen

Vraag en antwoord

Corona-vaccinatie en IBD

Corona-vaccinatie, hoe werkt het?

Momenteel zijn het corona-vaccin van Pfizer en dat van Moderna beschikbaar in Nederland. Van beide vaccins heb je 2 injecties nodig om voldoende bescherming op te bouwen tegen het coronavirus. Beide vaccinaties zijn geen ‘levende vaccinaties’. En ook de andere vaccins die nog beoordeeld moeten worden, zijn geen ‘levende vaccinaties’. Dit betekent dat er geen levend virus wordt ingespoten, maar een stukje mRNA. Dit stukje mRNA is als het ware een instructie aan je eigen cellen om een bepaald stukje viruseiwit aan te maken. Dit viruseiwit zorgt er vervolgens voor dat je lichaam specifieke antistoffen aanmaakt. Wanneer je besmet raakt met het coronavirus, herkent je lichaam het virus via deze antistoffen. Op deze manier kan het immuunsysteem bij een besmetting dus snel reageren en het virus opruimen.

Op 6 januari 2021 is gestart met het vaccineren in Nederland.

Zijn alle vaccins geschikt voor mensen met IBD?

Alle vaccins kunnen toegediend worden aan mensen met IBD. Er is op dit moment een voorkeur voor RNA-vaccins, zoals die van Pfizer en Moderna, omdat daar gegevens van bekend zijn bij mensen met auto-immuunziektes (dit is vastgesteld door de RIVM Commissie COVID-vaccinatie bij mensen met een verstoorde afweer). De hoop is dat dit ook voor het ASTRA-(eiwit)vaccin gaat gelden. Na registratie van dit vaccin (dit is op dit moment nog niet gebeurd) zal de officiële richtlijn voor vaccineren bij auto-immuunziekten (waaronder IBD), worden bijgewerkt met de beschikbare informatie op dat moment.

Kan ik het coronavaccin gebruiken in combinatie met afweer-onderdrukkende IBD-medicatie?

De coronavaccins zijn geen ‘levende vaccins’. Deze kunnen, net als de jaarlijkse griepvaccinatie, worden gebruikt samen met afweer-onderdrukkende IBD-medicatie.

Moet je afweer-onderdrukkende medicatie afbouwen als je het vaccin wilt nemen?

Blijf je medicatie gewoon gebruiken zoals je gewend bent. Afbouwen is niet nodig.

Moet je bij het krijgen van het vaccin rekening houden met het moment waarop je IBD-medicatie krijgt (bijvoorbeeld een anti-TNF infuus)?

Het vaccin kan op elk moment worden toegediend. Er hoeft geen rekening te worden gehouden met het moment van de inname van de IBD-medicatie.

Is er al informatie over de werking van de vaccins bij mensen met IBD?

Er zijn nog weinig gegevens beschikbaar over corona-vaccins bij mensen met IBD die afweer-onderdrukkende medicatie gebruiken. Over het algemeen weten we dat niet-levende vaccins veilig zijn voor mensen die deze medicijnen gebruiken, al is de effectiviteit niet zeker. We weten dat deze vaccinaties soms minder goed een afweerreactie opwekken bij mensen die bepaalde afweerremmers gebruiken. Ook al is de reactie op het vaccin minder, wordt mensen met IBD toch aangeraden om zich te laten vaccineren. Uit verder onderzoek zal moeten blijken hoe goed de vaccinatie werkt.

Als je vatbaar bent voor het krijgen van infecties, hoe ziek kun je worden van het vaccin?

Er zijn wel bijwerkingen bekend zoals moeheid, hoofdpijn en griepachtige verschijnselen. Deze klachten treden niet bij iedereen op. Ze duren vaak 1 tot 3 dagen. Ook al ben je vatbaar voor infecties, het advies blijft: laat je vaccineren. Het gaat om een RNA-vaccin dat geen eiwit is. Er zijn bij mensen met IBD tot nu toe niet vaker bijwerkingen opgetreden dan bij andere mensen. Allergische reacties zijn gevonden bij een heel klein percentage mensen.

Wanneer zijn mensen met IBD aan de beurt voor het krijgen van een corona-vaccin?

Op welk moment mensen met IBD precies aan de beurt zijn, is nog niet met zekerheid te zeggen.

De overheid bepaalt welke groepen mensen op welk moment worden uitgenodigd voor het vaccineren. De overheid heeft al wel haar (voorlopige) planning voor vaccinatie in een schema gezet. Dit schema kan echter nog veranderen. Alles is afhankelijk van de beschikbaarheid van de vaccins.

Uit dit schema blijkt dat:

  1. Mensen van 18-60 jaar met een medische indicatie, vanaf februari/maart worden gevaccineerd. Dit gaat volgens het zelfde systeem als de griepvaccinatie. Als je in het verleden werd opgeroepen voor de griepvaccinatie zal je ook in deze periode worden opgeroepen voor een coronavaccinatie.
  2. Mensen vanaf 60 jaar die thuis wonen, vanaf februari/maart worden gevaccineerd.

Crohn & Colitis NL heeft vorig jaar samen met andere patiëntenverenigingen een manifest ondertekend waarin de overheid wordt gevraagd om alle mensen met een chronische ziekte (medische indicatie) voorrang te geven bij het vaccineren.

Hoe weet men dat ik een medische indicatie heb?

Jouw huisarts zal doorgeven dat jij een medische indicatie hebt (zoals bij de griepvaccinatie).

Van wie krijg ik straks een oproep voor vaccinatie?

  1. Mensen met een medische indicatie (IBD) van 18-60 jaar krijgen waarschijnlijk een bericht van hun huisarts.
  2. Mensen van 60 jaar of ouder krijgen waarschijnlijk bericht via de GGD.

Wij updaten onze informatie over het vaccinatiebeleid, zodra er meer bekend is.

Waar vind ik meer informatie over het vaccineren?

  1. Je kunt contact opnemen met jouw lokale GGD
  2. Houd de website van het RIVM met vragen en antwoorden over het vaccineren, en de Rijksoverheid in de gaten.

 

Corona en IBD

Kan een corona-infectie een opvlamming van de Crohn of colitis ulcerosa veroorzaken?

Het coronavirus infecteert ook het slijmvlies van maag en darmen en kan maagdarmklachten geven zoals slechte eetlust, verlies van smaak, misselijkheid/braken (4%) en diarree (10-30%). Ook zijn er berichten dat een corona-infectie mogelijk een darmontsteking kan doen opvlammen. Neem dan altijd contact op met je behandelend arts of verpleegkundige.

Corona en IBD-medicatie

Hebben patiënten die weerstand-onderdrukkende medicatie gebruiken een verhoogd risico om corona te krijgen?

Mensen die weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruiken hebben in het algemeen een iets hoger risico op infecties en zijn daarmee kwetsbaarder. Het voorkomen van een besmetting is daarom de eerste prioriteit (zie de maatregelen die hieronder worden genoemd). Er zijn tot nu toe geen aanwijzingen dat IBD-patiënten met weerstand-onderdrukkende  medicijnen een extra verhoogd risico hebben op het krijgen van een corona-infectie.

Moeten patiënten hun weerstand-onderdrukkende medicijnen stoppen?

Nee, de meeste medicijnen blijven zo lang in het lichaam dat het niet zinvol is om deze te stoppen of uit te stellen als je geen klachten hebt. En met het doorgaan van medicatie voorkom je een opvlamming en daarmee vermijd je ziekenhuisbezoeken of zelfs een ziekenhuisopname.

Voor een overzicht en advies per medicatiesoort, zie hieronder het lijstje met medicijnen.

Voor mensen die ontstekingsremmende (weerstand-onderdrukkende) medicatie of mesalazines gebruiken geldt het volgende advies:

  • Prednis(ol)on: overleg met jouw behandelend arts welk prednison-schema voor jou het meest passend is.
  • Beclomethason of budesonide (Entocort®, Budenofalk®, Cortiment®): doorgaan met gebruik
  • Infliximab (Remicade®, Remsima®, Inflectra® Flixabie®, Zessly®), adalimumab (Humira®, Amgevita®,Hulio®,Hymrimoz®,Idacio®,Imraldi®), golimumab (Simponi®): doorgaan met gebruik
  • Ustekinumab (Stelara®): doorgaan met gebruik
  • Vedolizumab (Entyvio®): doorgaan met gebruik
  • Azathioprine (Imuran®), mercaptopurine (Puri-Nethol®), tioguanine (Thiosix®): doorgaan met gebruik
  • Methotrexaat: doorgaan met gebruik
  • Tofacitinib (Xeljanz®): doorgaan met gebruik
  • Mesalazine-preparaten (geen afweer-onderdrukkend medicijn): doorgaan met gebruik

Om griepverschijnselen en koorts te onderdrukken, is het advies paracetamol te gebruiken in plaats van NSAID (ibuprofen, diclofenac, naproxen etc).

Als je weerstand-onderdrukkende medicatie zelf per spuit toedient, en je hebt een temperatuurverhoging (meer dan 38 graden), dan is het advies om de volgende injectie uit te stellen totdat je hebt overlegd met jouw behandelend (verpleegkundig) specialist.

Wat moet ik doen als ik weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruik en het coronavirus bij mij is vastgesteld?

Mocht je positief zijn getest op corona dan wordt in overleg met jouw arts gekeken of je kunt doorgaan met het gebruik van je medicijnen of dat je het gebruik (tijdelijk) moet stoppen. Dit is mede afhankelijk van het soort medicijn en het beloop van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.

Wat moeten mensen met (weerstand-onderdrukkende medicijnen) doen als iemand in hun directe omgeving besmet blijkt met corona?

Volg de algemene en specifieke maatregelen om besmetting te voorkomen (zie hierboven). Laat je testen en neem contact op met je huisarts als je klachten krijgt die mogelijk wijzen op het coronavirus.

Verloopt een corona infectie bij mij erger als ik weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruik?

Hier zijn nog weinig gegevens over. Neem daarom contact op met jouw arts of verpleegkundige.

Wat moet ik doen als corona bij mij is vastgesteld of als er een vermoeden van corona is en ik toch een opvlamming krijg?

Neem dan altijd contact op met je behandelend specialist of verpleegkundige. Bepaalde medicijnen voor een opvlamming kunnen dan nog altijd veilig worden gegeven. Het is belangrijk dat de darmontsteking weer rustig wordt.

Ziekenhuis

Moeten patiënten met een rustige ziekte het advies krijgen om niet naar het ziekenhuis te komen?

Hier is geen eenduidig advies over te geven. Check hiervoor de website van je ziekenhuis. Veel ziekenhuizen nemen al contact op om poli-afspraken om te zeten naar een belafspraak of een afspraak op een later moment. Ziekenhuizen doen hun uiterste best je zo goed mogelijk te helpen ook in deze lastige tijd en proberen infusen met medicijnen zoals infliximab en vedolizumab zoveel mogelijk door te laten gaan.

Moet ik mijn afspraak in verband met een chirurgische behandeling door laten gaan?

Ziekenhuizen vinden het belangrijk dat noodzakelijke chirurgische behandelingen voor mensen met IBD zoveel mogelijk doorgaan. Neem hierover contact op met je behandelend team.

Corona, IBD en werk

Kan ik gewoon naar mijn werk gaan?

Volg het advies van de Rijksoverheid op: blijf zoveel mogelijk thuis en werk thuis als het kan. Heb je last van verkoudheid en/of koorts? Blijf dan thuis. IBD-patiënten die weerstand-onderdrukkende medicijnen gebruiken moeten situaties vermijden waarbij er een verhoogde kans is op blootstelling aan het virus (volg de richtlijnen het RIVM). Kortom, werk thuis als dat mogelijk is of overleg met je werkgever/bedrijfsarts hoe je je werk veilig kunt inrichten of over passend werk in een veilige omgeving. Heb je een vitaal beroep waarbij thuiswerken niet mogelijk is, dan is het advies eveneens: overleg met je werkgever/bedrijfsarts hoe je je werk veilig kunt inrichten of over passend werk in een veilige omgeving.

Overige vragen

Mocht je na het lezen van de bovenstaande tekst nog verdere vragen hebben die op jouw persoonlijke situatie van toepassing zijn, vragen wij je deze te bespreken met je eigen MDL-arts of MDL-verpleegkundige en zo nodig ook met je werkgever.
Verder willen wij je verwijzen naar de website van het RIVM waar je veel informatie kunt vinden. Je kunt ook bellen naar het RIVM met vragen over het coronavirus: 0800-1351 (8.00 – 20.00 uur).
Deze informatie is opgesteld op basis van de actuele inzichten en kan aangepast worden op basis van de ontwikkelingen rondom het coronavirus.

 

Meer informatie

Disclaimer

Crohn & Colitis NL besteedt samen met experts vanuit de NVMDL de grootst mogelijke zorg  aan de inhoud van de bovenstaande tekst. Desondanks accepteert Crohn & Colitis NL geen aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden in dit document, voor enigerlei schade of voor andersoortige gevolgen die voortvloeien uit of samenhangen met het gebruik van dit document.

 

Delen op social media:

Ontvang de nieuwsbrief

Maandelijkse nieuwsbrief
Wil jij ook op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen rondom Crohn, colitis of short bowel? Meld je aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief.